Fakirblog, 19 Mart 2001

Efes Antik Kenti Hakkında Bilgi

efes antik kenti

Başlamadan önce birkaç cümle kurmak gerekirse: geçmişin izlerinin bu kadar net bir şekilde kendini gösterdiği birkaç farklı adres vardır. Bunların en önemlisi, en güzeli, en bizim zamanımıza uzağı da Efes Antik Kentidir. Genel özellikleri ile ayrıcalıklı bir gezi rotası olarak karşımıza çıkan Efes antik kenti pek çok kente kıyasla daha büyük ve daha görkemlidir. Bu durumun temelinde ise yer yer 200.000 in üzerine ulaşan nüfusunun da büyük etkisi olduğu bilinmektedir. Genellikle internet sitemiz üzerinden bizlere efes antik kentinin ili neresidir benzeri sorular sorulmaktadır. Dilerseniz bu harika antik kent hakkında bütün detaylı bilgilere değinelim.

Efes Antik Kenti Nasıl Gidilir ?

Günümüzde İzmir’in Selçuk ilçesinden ulaşımın sağlandığı bir ilçe olarak karşımıza çıkmaktadır. Efes Antik Kentine ulaşım, Selçuk ilçesinden kalkan dolmuşlar aracılığıyla sağlanmaktadır. Kendi şahsi aracınız bulunuyorsa gitmeniz daha kolaydır tabi ki…

Oldukça geniş bir alana yayılmış olan Efes Antik Kentinin belirli bir düzene göre gezilmesi o dönemin, şartlarının daha iyi algılanması açısından da son derece büyük önem taşımaktadır. Bir rehber yardımıyla bu antik kenti gezerseniz daha etkili ve güzel bir gezi olacağının garantisini verebilirim. Geziye başlamadan önce Efes Antik Kenti hakkında araştırma yapmanız da tavsiye edilir. Sıklıkla sorulan soru efes antik kentinin ili hangisidir benzeri sorular gelmektedir. Efes, Selçuk ilçesine oldukça yakın bir antik kent olarak karşımıza çıkmasına rağmen koruma altına alınmış geniş bir alana yayılmış yapısı ile de kendine hayran bırakmaktadır. Antik kentin geçmişinin yaklaşık olarak milattan önce 6000 li yıllara kadar uzandığı söylenmektedir. Aynı zamanda kent İyonya’nın on iki büyük kentinden bir tanesi olarak da dikkatleri üzerinde toplamaktadır.

Antik kente giriş yaptıktan sonra karşımıza ilk olarak tiyatrosu çıkmaktadır. Tiyatrosunda benim gezdiğim dönemlerde yenileme çalışmaları yapılmaktaydı. O haliyle bile kendine hayran bırakmayı başardığını söyleyebilirim. Şu ana kadar gezdiğim tiyatrolar arasında hiç şüphesiz ikinci sırada yer almaktadır. (İlki tahmin ettiğiniz gibi Aspendos)

aspendos

Cilalı Taş Döneminde Efes

Efes antik kenti hakkında kısa bilgi vermek gerekirse bu seçeneklerin hepsini ayrı ayrı saymakla birlikte öncelikle ortaya çıktığı döneme göz atmanın da önemli olduğu bilinmektedir. Milattan önce 8000 ila 5000 li yılları içerisine alan bu dönemde, yerleşik hayata geçilmiş ve tarıma başlanmıştır. Söz konusu olan güzel iklime sahip, deniz ile bağlantısı bulunan bir yer olduğu zaman Efes uygun alt yapıya sahip bir nokta olarak karşımıza çıkabilir. Efes ve çevresinde yapılan kazılara bakıldığı zaman bazı baltalar ve tarım araçlarının yanı sıra avcılıkta kullanılan obsidyen malzemelere de rastlanmıştır. Yazımızın başında da belirttiğimiz gibi milattan önce 6000 li yıllara dayanan Efes’in geçmişi bu noktası ile ortaya çıkmıştır. Bu dönemin sonlarında dikkati çeken en önemli yapı Artemis Tapınağıdır. Günümüzde bu tapınaktan geriye pek bir şey kalmamıştır.

Büyük İskender ve Helenistik Dönemde Efes

İlk olarak milattan önce 1100 lü yıllarda Efes’e göçmenlerin yoğun olarak yerleştiğini görüyoruz. Bu dönemlerde daha çok bir liman kenti olarak karşımıza çıkan Efes gerçek anlamda ilk olarak milattan önce 300 senesinde kurulmuştur. Kurucusu ise Büyük İskender’in önemli komutanlarından bir tanesi olan General Lismahos’tur. Roma’dan özerk bir şehir devleti olarak kurulan Efes adına o dönem para basılmıştır. Şehirde kullanılan mimari biraz da yapısının, özelliğinden kaynaklanmaktadır. Şehirde yer alan sokakların tamamı birbirini dik olarak kesmektedir.

Efes’in En Parlak Dönemi: Roma

Roma imparatoru Augustus tarafından Asya Eyaletinin başkenti olmasının ardından, o dönem için dünyada bulunan, en büyük şehirler arasına girmeyi de başarmıştır. Bir şehir düşünün ki her yanı mermerler ve anıtlarla kaplı olsun. Yollar temiz ve bakımlı birbirine paralel şekilde dizayn edilmiş olsun. Aynı zamanda o döneme kıyasla bir şehir için ulaşılabilecek en büyük nüfuslar arasına girmeyi başarmış olsun. (200.000 in üzerinde) Bu o kadar kalabalık bir rakam ki, Efes Antik kenti hangi ilimizdedir diye sorulduğu zaman karşımıza çıkan İzmir sözcüğünden daha ziyade, bir anlamda bu kentin eskisi gibi kalabalık olmasını ve insanların normal hayatlarına devam etmesini de diliyorsunuz.

Efes’in Gerilemesi

Günümüzde Efes, denizden uzak yapısı ile ön plana çıkmaktadır. Fakat Helenistik dönemde ve Roma döneminde bir liman kenti olarak dikkatleri üzerinde toplayan kent Küçük Menderes’in getirdiği Alüvyonlar ile dolmaya başlamıştır. Tarihte birkaç kere burada oluşan birikintilerin temizlendiği bilinir. Bu durum yetersiz olur çünkü hızlı bir şekilde dolması devam eder. Tam olarak tarih 4. Yüzyılın ortalarıdır. Bu durumda Efes’in eski cazibesini hızlı bir şekilde kaybetmesine neden olur.

7.yüzyılın başlarına gelindiği zaman bu seferde Arap akınları ortaya çıkmıştır. Efesin gerilmesi bu dönemde de devam eder.

Efesin Türklerin eline geçmesi ise 1330 lu yıllara dayanmaktadır. Efes Antik Kenti’nin bulunduğu yerden daha ziyade günümüzün Selçuk ilçesine yerleşen Aydınoğullarının ardından Türk Hakimiyeti başlamıştır.

Tarih boyunca bir liman kentinden çok daha fazlası olmayı başarmış Efes aynı zamanda farklı özelliklerini de bir arada bulundurmayı başaran bir il durumundaydı. Bugünkü büyük yol a bakıldığı zaman denizin daha yakın olduğunu görmek mümkün olmaktadır. Alüvyonların taşırması, akınların başlaması günümüzdeki konumunu kaybetmesine neden olmuştur.

Sadece, ticari anlamda değil, kütüphanesi ve bilginleri ile de ön plana çıkmaktadır. Şair Callinos ve Hipponaks meşhur rüya tabircisi Artemidoros ve hekim Soranos efesin yetiştirdiği ünlü kişilere örnek olarak gösterilebilir.

Efesin en önemli özelliği ise, yeryüzünde tümüyle mermerden yapılmış tek kent olmasıdır. Daha sonrasında mermerden yapılmış kentler ortaya çıkmıştır. Fakat hiç bu kadar büyük ve yüce bir kent olmanın yakınından bile geçememiştir. Aynı şekilde senede 2 milyona yakın turist tarafından ziyaret ediliyor olması da Efes’i ayrıcalıklı bir durak olarak ortaya çıkarmaktadır.

artemis tapınağı

Artemis tapınağı ve Selsius Kütüphanesi restore edilerek günümüze ulaşması sağlanmıştır. Aynı şekilde Ashab-ı Kehf mağarası da Efes Antik Kenti’nin biraz dış kesiminde yer almaktadır. Artemis tapınağı yakıldıktan sonra bir daha yeniden yapılmamıştır.

Selsius Kütüphanesi

Restore edilen girişi ile birlikte Efes’in günümüze kadar ulaşmayı başarmış en muhteşem yapıları arasında yer almaktadır. Babası Celsius’un adına Efes’in o dönemki valisi tarafından yaptırılan bu kütüphanede zamanın en nadide eserleri saklanmaktaydı. Sanki, o kadar göz alıcı bir güzelliği varki efes antik kenti ili değil de günlük hayatta sergilenmek üzere yapılmış bir şaheser olarak karşımıza çıkıyor.

Kütüphane 1960 senesinden 1970 senesine kadar restore edilmiştir. Bugün Efes’in simgelerinden bir tanesi olmasının yanı sıra döneminin de en nadide kütüphaneleri arasında yer alır. (günümüze kadar ulaşmayı başaranlar düşünüldüğünde)

efes harabeleri

Liman Caddesi

Antik liman, Efes Antik kentinin en önemli geçim kaynağı olarak ön plana çıkmaktaydı. Zaman içerisinde alüvyonlarla dolmasının ardından günümüzde ki halini almıştır. Denizden oldukça uzaklaşması da bu bölgenin cazibesini kaybetmesine neden olmuştur. Günümüzde ise bu limana giden yol boyunca sağlı sollu dikilen sütunları ile dikkatleri üzerinde toplar.

Tarihin, bütün artılarının bir arada bulunduğu bir kent olarak dikkatleri üzerinde toplayan Efes Antik Kenti milyonlarca turist ziyareti ile önemli merkez olmasını günümüzde de devam ettirmektedir. Pek çok ayrıcalıklı gezi rotasının arasında yer alması da bu özellikleri arasında ilk sırada yer almaktadır. Sadece bir öylesine gezilip fotoğrafının çekileceği bir nokta değil, gezerken hakkında araştırmalar yapacak bir ayrıcalık olarak göz önünde bulundurulmasını da tavsiye ediyoruz. Bu anlamda Efes antik kenti son derece büyük artıları da bir arada bulundurmayı başarmıştır.

Etiketler:

BU KONUYU SOSYAL MEDYA HESAPLARINDA PAYLAŞ

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Yorum Yaz